— Kısa Cevap
Jetonlu bir makineye kartlı ödeme, makinenin yanına bir ödeme terminali eklenerek yapılır. Terminal makinenin jeton girişine pulse ile bağlanır: müşteri kartını okutup ödeme onaylanınca terminal makineye jeton atılmış gibi sinyal gönderir ve hizmet başlar. Makine değişmez, çoğu kurulumda jeton girişi de çalışmaya devam eder.
Self servis oto yıkama, çamaşırhane, masaj koltuğu, oyun makinesi, süpürge ve hava-su istasyonu: Türkiye'de bu makinelerin büyük kısmı hâlâ jetonla çalışıyor. Jeton işletmeci için yıllarca pratik bir çözümdü. Bugün ise hem müşterinin cebinde nakit taşımaması hem de jetonun kendisinden kaynaklanan sorunlar yüzünden işletmeciler kartlı ödemeye geçmenin yolunu arıyor.
Bu rehber, jetonlu bir makineye makineyi değiştirmeden kartlı ödeme eklemenin nasıl yapıldığını anlatıyor: pulse bağlantısının mantığı, buton bazında fiyatlandırma, geçiş adımları ve sık sorulan sorular.
Jetonlu Sistemin Üç Sorunu
1. Sahte jeton
Jeton, kopyalanabilen fiziksel bir nesnedir. Sahte jetonların internette satıldığı ve self servis yıkamalarda bedava hizmet almak için kullanıldığı ulusal basında haber oldu (Habertürk, Milliyet). Kartlı ödemede bu risk yoktur: her işlem bankadan onay alır, onaysız ödeme makineyi çalıştırmaz.
2. Jeton toplama, sayma ve stok
Jetonlu işletmede kasalar düzenli boşaltılır, jetonlar sayılır, kasaya geri konur ve satış noktasında stok tutulur. Bu iş hem personel zamanı hem de hata payı demektir. Kartlı ödemede tahsilat doğrudan hesaba geçer; toplanacak ya da sayılacak bir şey kalmaz.
3. Kasiyer yokken kaçan satış
Müşterinin önce kasaya gidip jeton alması gerekir. Gece, hafta sonu ya da jeton satan kişi yerinde değilken makine çalışır durumda olsa bile satış yapılamaz. Kartlı ödemede müşteri makinenin önünde kartını ya da telefonunu okutur; makine 24 saat satış yapabilir.
Pulse Nedir, Jetonlu Makineye Nasıl Bağlanır?
Jeton okuyucu, geçerli bir jeton algıladığında makinenin kontrol kartına kısa bir elektrik sinyali gönderir. Bu sinyale pulse denir. Makine, belirli sayıda pulse aldığında hizmeti başlatır: yıkama pompası çalışır, kurutucu döner, masaj koltuğu başlar.
Kartlı ödemede ödeme terminali aynı hatta bağlanır ve ödeme onaylanınca makineye aynı sinyali gönderir. Makine açısından jeton ile kart arasında fark yoktur; bu yüzden makinenin yazılımına ya da mekaniğine dokunmak gerekmez. Terminal tarafında her buton için üç ayar yapılır:
- Fiyat: o butona basıldığında karttan çekilecek tutar.
- Pulse sayısı: ödeme sonrası makineye kaç sinyal gönderileceği (örneğin iki jetonluk hizmet için iki pulse).
- Pulse süresi: her sinyalin ne kadar süreceği; makinenin kontrol kartının beklediği değere göre ayarlanır.
Aynı makinede farklı hizmetler varsa (örneğin köpük, yıkama, cila) her biri ayrı butona, ayrı fiyata ve ayrı pulse ayarına sahip olabilir. Makinenin MDB ya da seri port gibi daha gelişmiş bir bağlantısı varsa farklı yöntemler de mümkündür; farkları MDB, pulse ve seri port karşılaştırmasında şemalarla anlattık.
Hangi Makinelerde Kartlı Ödemeye Geçilebilir?
Jeton ya da para okuyucusu pulse ile çalışan hemen her makinede:
- Self servis oto yıkama: köpük, yıkama, cila ve kurulama butonları. Ayrıntılar için araç yıkama ödeme sistemi.
- Çamaşırhane: yıkama ve kurutma makineleri.
- Masaj koltuğu ve oyun makineleri: süre ya da oyun başına ödeme. Ayrıntılar için masaj koltuğu ve eğlence cihazları ödeme sistemi.
- Süpürge, hava ve su istasyonları: akaryakıt istasyonları ve yıkama alanlarındaki yardımcı makineler.
Jeton mu, Kart mı?
| Jeton | Kartlı ödeme | |
|---|---|---|
| Sahte jeton riski | Var; sahte jetonla bedava hizmet alınabiliyor | Yok; her işlem bankadan onay alır |
| Jeton toplama ve sayma | Kasalar boşaltılır, sayılır, tekrar satılır | Gerek yok; tahsilat hesaba geçer |
| Kasiyer yokken satış | Jeton bitince ya da kasa kapalıyken satış durur | Gece ve hafta sonu da kartla satış sürer |
| Müşteri için | Önce kasaya gidip jeton almak gerekir | Kartını ya da telefonunu doğrudan okutur |
| Raporlama | Kasa sayımına ve tahmine dayanır | Her satış makine ve buton bazında panelde |
| Makine | Mevcut haliyle | Aynı makine; yanına terminal eklenir |
Jetondan Kartlı Ödemeye Geçiş: Adım Adım
- 1
Jeton girişini inceleyin
Makinenin jeton veya para okuyucusunun kontrol kartına nasıl bağlandığına bakılır. Pulse ile çalışan girişlerin neredeyse tamamı kartlı ödemeye uygundur.
- 2
Terminali seçin
Dış mekan ve yoğun kullanımlı noktalarda IP65 korumalı PAVO UN20 veya PAX IM30; iç mekan ve dar alanda kompakt PAX IM25.
- 3
Pulse ayarlarını yapın
Her buton için fiyat, gönderilecek pulse sayısı ve pulse süresi yönetim panelinde tanımlanır. Böylece makine, kartla ödendiğinde de jetonla çalıştığı gibi davranır.
- 4
Test edin
Başarılı ödeme, reddedilen kart ve iptal senaryoları makine üzerinde denenir; her butonun doğru süre ve hizmeti başlattığı kontrol edilir.
- 5
Yayına alın ve izleyin
Makine panele bağlanır; satışlar, makinenin çevrim içi durumu ve ödeme türüne göre gelir gerçek zamanlı izlenir. Fiyat değişikliği sahaya gitmeden yapılır.
Geçişten Sonra Satışları Nasıl Takip Edersiniz?
Jetonlu işletmede "bu ay ne kadar sattık?" sorusunun cevabı kasa sayımından gelir. Kartlı ödemede her satış makine, buton, tutar ve saatle birlikte yönetim paneline düşer. Jeton girişini açık bıraktıysanız kasa boşaltmalarını da panele kaydedebilirsiniz; böylece jetonlu ve kartlı gelir yan yana görünür. Birden fazla lokasyonunuz varsa tüm makineler tek panelden izlenir; fiyat değişikliği sahaya gitmeden uzaktan yapılır.
Otomat gibi MDB ile çalışan makinelerde süreç biraz farklıdır; onun için otomata kartlı ödeme ekleme rehberine bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
01Jetonlu makineye kartlı ödeme eklemek için makineyi değiştirmem gerekir mi?
Jetonlu makineye kartlı ödeme eklemek için makineyi değiştirmem gerekir mi?
Hayır. Ödeme terminali mevcut makinenin yanına eklenir ve makinenin jeton girişine pulse ile bağlanır. Makinenin mekanik ve elektronik yapısı değişmez.
02Pulse nedir?
Pulse nedir?
Ödeme tamamlandığında terminalin makineye gönderdiği elektrik sinyalidir. Makine bu sinyali, jeton atılmış gibi algılar ve hizmeti başlatır. Gönderilecek pulse sayısı ve süresi buton bazında ayarlanır.
03Farklı butonlara farklı fiyat verebilir miyim?
Farklı butonlara farklı fiyat verebilir miyim?
Evet. Örneğin bir self servis yıkamada köpük, yıkama ve cilaya ayrı fiyat tanımlanabilir; her buton için ayrı fiyat, pulse sayısı ve pulse süresi belirlenir. Dört hizmete kadar ayrı ayar yapılabilir.
04Jeton girişi çalışmaya devam eder mi?
Jeton girişi çalışmaya devam eder mi?
Çoğu kurulumda evet: terminal jeton girişine paralel bağlandığı için müşteri isterse jetonla, isterse kartla ödeyebilir. Geçiş döneminde bu, jeton stoğunu eritmeyi kolaylaştırır.
05Terminal dış mekanda yağmura ve toza dayanır mı?
Terminal dış mekanda yağmura ve toza dayanır mı?
Dış mekan kurulumlarında IP65 koruma sınıfındaki PAVO UN20 veya PAX IM30 kullanılır. Bu terminaller su püskürtmesine ve toza karşı korumalıdır.
06Hangi kartlarla ödeme alınır?
Hangi kartlarla ödeme alınır?
Mastercard, VISA ve Troy banka ve kredi kartları; temassız kartlar ve telefonla ödeme; ayrıca QR ile ödeme. Kabul edilecek ödeme yöntemleri makinenin kullanım amacına göre birlikte belirlenir.
Son güncelleme: